حجت الاسلام والمسلمین سید محمد مهدی میرباقری در دومین شب از مراسم عزاداری دهه اول محرم الحرام، در مدرسه فیضیه قم كلام نوراني سيدالشهداء (عليه السلام) مبنی بر « و اني لَم أَخرُج أَشِراً وَ لابَطراً وَ لامُفسِداً وَ لاظالِماً و اِنَّما خَرَجتُ لِطَلَبِ الإصلاحِ فِي امّة جدّي أُرِيدُ أَن آمُر بِالمَعرُوفِ وَ أَنهي عَنِ المُنكَرِ وَ أَسيرَ بِسيرَةِ جَدّي وَ أبي» را در پيشاني نهضت عظيم حضرت درخشان توصیف کرد و افزود: اين كلام نوراني دارای یک سلب و نفي و یک اثبات است که سلب و نفي آن، اعلام پاک و بری بودن نهضت و قيام سیدالشهداء از استكبار نفس، فتنه انگيزي و ستم و تعدي به حق است.

رئیس فرهنگستان علوم اسلامی در ادامه به بعد اثباتی کلام گران‌قدر سیدالشهداء پرداخت و گفت: در بعد اثباتی کلام نورانی سیدالشهداء هدف، اصلاح امت رسول الله (صلي الله عليه و آله) با اراده امر به معروف و نهي از منكر است و آنچه انجام مي گیرد، سيره ی نبي اكبرم (صلي الله عليه و آله) و اميرالمؤمنين (عليه السلام) است. يعني حضرت همان كاري را انجام دادند كه اگر نبي اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) و امير المؤمنين (عليه السلام) بودند، در سال 61 انجام مي دادند.

وی در ادامه اين سلسله مباحث، در ارتباط با عنصر «امر به معروف و نهي از منكر» در حادثه عاشورا مطالبي را عنوان کرد که در ادامه آمده است:

مقدمه

«و اني لَم أَخرُج أَشِراً وَ لابَطراً وَ لامُفسِداً وَ لاظالِماً و اِنَّما خَرَجتُ لِطَلَبِ الإصلاحِ فِي امّة جدّي أُرِيدُ أَن آمُر بِالمَعرُوفِ وَ أَنهي عَنِ المُنكَرِ وَ أَسيرَ بِسيرَةِ جَدّي وَ أبي».

اين كلام نوراني سيد الشهداء عليه السلام در پيشاني نهضت عظيم حضرت مي درخشد. يك سلب و نفي در آن هست و يك اثبات.

نفي؛ نهضت و قيام من از سر استكبار نفس و با داعي فساد و فتنه انگيزي نيست؛ ستم و تعدي به حق در آن نيست.

اثبات؛ هدفم اصلاح امت جدم با اراده‌ی امر به معروف و نهي از منكر است و آنچه انجام مي دهم، سيره جدم نبي اكرم (صلي الله عليه و آله) و پدرم اميرالمؤمنين (عليه السلام) است. يعني حضرت همان كاري را انجام دادند كه اگر نبي اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) و امير المؤمنين (عليه السلام) بودند، در سال 61 انجام مي دادند.

مراتب ارتكاب منكر

انجام منكر داراي سه مرحله است:

1 ـ ارتکاب منکر؛ به اين معنا که انسان شخصاً منكر يا گناهي را «مرتكب» مي گردد؛

2 ـ «اشاعه» منكر؛ که معناي آن برنامه ريزي براي گسترش گناه و منکر است. مانند. برنامه ريزي و ايجاد مي كده و...

3 ـ اقامه‌ی منكر؛ که معناي آن تدبير و برنامه ريزي در جهت تبديل منكرها به ارزشهاي اجتماعي از طريق تغيير در فطرت انسان است.[1] در تقابل با اقامه منکر از طريق تغيير در فطرت ها، انبياء فطرت توحيدي بشر را در مسير عبوديت شكوفا ميكنند[2]؛ مانند يک كشاورز كه استعداد يك دانه را با تدبير و مراقبت شكوفا کرده و از دانه، يك گل زيبا به بار مي آورد . فهم انسان، در اثر پرورش انبياء ، از خوبي و بدي، زشتي و زيبايي و از بايسته و نابايسته متناسب با فطرت توحيدي و بندگي خداي متعال، وسعت مييابد.

از اين رو دستگاه ابليس تمام تلاش خود را به کار مي بندد كه مانع شكوفايي فطرت توحيدي انسان شود؛ دستگاه ابليس مي کوشد دركي ديگر از خوبي و بدي در جامعه ايجاد كند و پس از آن بسترهاي مناسب با آن را اعم از ساختارهاي اجتماعي، عقلانيت اجتماعي و حتي دانش، هنر، ادبيات، فن آوري و محصولات و در نهايت سبك زندگي متناسب با آن را نيز فراهم كند.

از سوي ديگر كساني كه به دنبال اقامه معروف هستند،در جهت شکل گيري جامعه بر محور ارزش‎هاي الهي برنامه ريزي مي کنند.اين برنامه ريزي شامل نظامات و ساختارهاي اجتماعي، عقلانيت، دانش، هنر ، ادبيات و حتي فناوري ها و محصولات اجتماعي متناسب با جامعه الهي است. اينان تلاش مي كنند تا ارزشهاي الهي، ارزش هاي حاکم جامعه شوند از همين رو لوازم تحقق اين ارزشها را نيز فراهم مي نمايند تا آنجا که سبك زندگي اجتماعي در همة شئون، بر محور همين ارزشها شكل گيرد. «حتي اعمالي و اورادي كلها ورداً واحدا و حالي في خدمتك سرمدا»[3]

مراتب منكرات

1 ـ عمل منکر و خلاف شرع؛

2 ـ اعتقاد باطل و منکر؛ براي مثال اعتقاد به ناروا بودن ارزشهاي اسلامي و دين را ناشي از جهالت و بحران‌هاي اجتماعي دانستن، اعتقاد باطلي است که از عمل منکر هم بدتر است؛

3 ـ خوب دانستن عمل منکر که چنين احساسي، از عمل به منکر و اعتقاد منکر نارواتر است.

4 ـ آنچه از منكر بدتر است «فاعل» و «صاحب» منكر است. فاعل منكر، كسي است كه ارادهاش، اراده فاسد و خودش شخص فاسد و طاغي علي الله است. اين اراده از خود منكر بدتر است. در حقيقت شاكلة طغيانگر، بدترين منكر است. چه آنكه شاكله فعل خير، بهترين معروف است.

نکته قابل توجه ديگر، دامنه منکرات اين است. گاه يك منكر داراي دامنه محدودي است. اما گاهي برخي منکرات داراي دامنه اثرگذارتر، گستردهتر و مستمرتر هستند. به عبارت ديگر گاهي يك منكر، تنها يك فرد را آلوده مي كند؛ گاه يك جامعه را و گاهي يک تاريخ را؛ مانند استكبار شيطان و تمرد او از سجده بر حضرت آدم (عليه السلام) که يک منکر تاريخي است.

اقامه معروف و منكر

بدترين منكر، اقامه‌ی منكر و بهترين معروف اقامه معروف است. احيای ارزش‎هاي الهي، بستر سازي جهت تحقق آنها در زندگي اجتماعي و تسري آنها در سبك زندگي جامعه، مبتني بر اين ارزش‎ها، بهترين معروف است.

از سوي ديگر، بدترين منكر، اقامه‌ی منكر است. به اين معنا که تلاش شود، زندگي اجتماعي مبتني بر ارزش­هاي مادي شکل گيرد و ارزشهاي الهي به تدريج از جامعه حذف و يا به ضد ارزش تبديل گردد و ارزشهاي مادي جايگزين ارزش هاي الهي شوند.

مراتب اقامه منكر و معروف

1 ـ اقامه در مقياس خانواده؛ مانند تلاش سرپرست يک خانواده که علاوه بر خود، خانواده خود را نيز به نماز، روزه، زكات و... ترغيب ميکند و محيط خانه خود را صالحانه پرورش ميدهد و بدين ترتيب يك جامعه كوچك بر محور ارزش‌هاي الهي ايجاد ميكند. برخي نيز در نقطه مقابل، علاوه بر اينکه خود داراي اخلاق رذيله هستند، آن را در محيط خانواده خود نيز گسترش ميدهند.

2 ـ اقامه در مقياس جامعه؛ در اين مرتبه، يک جامعه به جانب معروف يا منكر هدايت مي شود و ارزش‌ها در مقياس يك جامعه تغيير مي يابد؛ بدين ترتيب روابط و ساختارهاي اجتماعي، عقلانيت جمعي را تغيير ميدهد و سبك زندگي اجتماعي بر محور ارزشهاي الهي يا ارزش هاي مادي شکل مي گيرد.

3 ـ اقامه در مقياس جامعه جهاني؛ در اين مرتبه از اقامه، جامعه‌ی جهاني بر محور ارزش‎ها و فرهنگ واحد شکل ميگيرد. به عبارت ديگر برنامه ريزي ها، به منظور تغيير اخلاق عمومي بشر، فرهنگ عمومي بشر و رفتار عمومي جامعه مبتني بر آرمانهايي خاص صورت مي گيرد.

مقياس اقامه منكر به وسيله دشمن و ماهيت پيچيده‌ی آن

در دنياي كنوني، تمدن غرب و جريان تجدد به دنبال تبديل ارزش‎هاي ليبرال دموكراسي به ارزش‎هاي جهاني و ايجاد يك جامعه‌ی واحد و هم گرايي جهاني بر محور اين ارزش‌ها هستند؛ در اين جامعه جهاني ممكن است نوعي از تكثر به رسميت شناخته شده و وجود برخي فرهنگ ها به عنوان خرده فرهنگ، البته ذيل ارزشهاي ليبرال دموكراسي، پذيرفته شود.

گاه يك ارزش محوري به منظومه اي از ارزش‎ها، دانش ها، فناوري‎ها، محصولات و نظامات اجتماعي تبديل مي شود و بر محور آن يك جامعه جهاني شکل ميگيرد. اگر اين ارزش، كلمه توحيد باشد، جامعه جهاني بر محور توحيد شکل خواهد گرفت و زندگي مردم جهان آهنگ توحيد به خود ميگيرد؛ «حتي تكون اعمالي و اورادي كلهاً ورداً واحدا و حالي في خدمتك سرمدا». اين به معناي اقامه‌ی معروف در مقياس جامعه جهاني است.

اما اگر آن ارزش محوري، اعراض از حضرت حق، انانيت نفس و استكبار باشد، جامعه اي که بر محور اين ارزش شکل ميگيرد، مصداق اقامه باطل در جهان است.

معني امتلاء عالم از جور

از ويژگي هاي اقامه باطل در مقياس جهان اين است كه معروف ها در مقياس جامعه‌ی جهاني به منكر تبديل شده و بر اساس اين منكرات، جامعه پردازي ميشود.

در برخي از روايات آخر الزماني آمده است كه مردم تا آنجا به منكرات عمل ميكنند كه در مقياس جامعه جهاني، منكر به معروف تبديل ميشود و معروف به منكر. مردم زشتي ها و زيبایي هاي دنيا را وارونه درک ميکنند و بناي جامعه‌ی جهاني بر زشتيها استوار ميشود. به عبارت ديگر عالم لبريز از ظلم و جور مي­شود. «ظلم»، عدول از حق آشكار است و معناي «جور» اين است كه حق پنهان ميشود و ظلم، لباس عدل به خود ميپوشد. براي مثال منظور از مكتب رفاه، عدالت سياسي، عدالت فرهنگي و عدالت اقتصادي كه در دنياي امروز تعريف مي‌شود، همان عدالت متناسب با توسعه سرمايه داري و به يک معنا نوعي جور جهاني است؛ اين جور به يك سبک زندگي و اخلاق فراگير و به يك منش و بينش فراگير تبديل شده است. امروز بينشها و گرايشها در مقياس جامعه جهاني، آشکارا و يا پشت نقاب حق، همه بر محور باطلند.

بخش عمده اي از روايات آخرالزمان ناظر به بحران اخلاقي و اعتقادي در جامعه جهاني است.

بر اساس اين روايات در آخر زمان:

اولاً سلسله اي از منكرات و مفاسد اخلاقي به هم پيوسته در جهان اتفاق ميافتد.

ثانياً يك جريان به هم پيوسته، توسعه اين فساد را مديريت ميکند. به تعبير ديگر يك دستگاه مديريت شده، فساد فراگير را در همه‌ی عرصههاي حيات، اعم از عرصه هاي اقتصادي، فرهنگي و سياسي، دامن ميزند. به تعبير قرآن، دستگاه جبت، طاغوت، اولياء طاغوت است همان پايگاه جريان اقامه منکر در عالم است که ارزش­هاي مادي، نفس پرستي، دنيا پرستي و بت پرستي را در قالبي جديد احيا ميكند. عجيب اين است كه آن را به يك اخلاق و سبك زندگي فراگير تبديل ميکند.

بر اساس روايات، فساد آخر الزماني داراي چند خصوصيت است:

1 ـ نسبت به همه‌ی عرصه هاي زندگي فراگير است.

2 ـ عميق است و از اخلاق و ارزشها گرفته تا اعتقادات و رفتارها را در بر ميگيرد.

3 ـ مديريت شده است، چنانکه در روايت از آن به «بعد ما ملئت ظلماً و جوراً» تعبير شده است.

چنين فسادي هم اکنون در جهان به نسبت زيادي محقق شده است.

نحوه‌ی مواجهه و مأموريت ما درگيري با فساد فراگير جهاني

بدون ترديد شرايط نهي از منكر در عصر كنوني، متناسب با شناخت منكر و فساد فراگير جهاني در شرايط كنوني است. براي مواجهه با چنين منکري اقدامات زير لازم است:

1ـ شناخت برنامه هاي دستگاه اقامه منكر حاكم جهاني که امري بسيار دشوار است. چه بسا آنچه هم اکنون به عنوان معروف و خير در جهان اتفاق ميافتد، بدترين منكرهاست. براي مثال مقام معظم رهبري بنيان هاي مادي «علوم انساني» مدرن را به چالش کشانده اند. اين در حالي است که جبهه‌ی مقابل، به شدت از اين دانش غير ديني و ضد ديني دفاع ميكند. حتي برخي از متفکرين حوزه علوم انساني معتقدند اديان نمي­توانند محور وحدت و همگرايي جامعه جهاني شوند واين علوم انساني است که محور همگرایي جامعه مي­باشد. البته همين دانش موجود سبك زندگي مادي و اخلاق مادي را فراگير و به يك معروف جهاني تبديل كرده است؛ به گونه اي كه با افتخار آن را در سراسر جهان فرا مي گيرند!

بنابراين منكر اصلي عصر حاضر يك منكر گسترده، فراگير، عميق و همه جانبه است كه به يك سبك زندگي در مقياس جامعه جهاني تبديل شده است.

درک اين نکته بسيار مهم است که يک دستگاه جهاني در مقام اقامه و بر محور ابليس و شياطين انس، مي­کوشد اخلاق استكباري، تفرعن نفس، دنياپرستي و گرايش به دنيا را به يك سبك زندگي جهاني تبديل کند. اين سبك زندگي به پشتوانه‌ی ساختارهاي اجتماعي، سطوح مختلف دانش و عقلانيت، گرايش، اخلاق و محصولات اجتماعي شکل ميگيرد.

در بررسي اين سطح از اقامه‌ی منكر، توجه به چند امر ضرورت دارد:

1 ـ شناخت ابعاد اين منكر و برنامهاي كه دستگاه مربوط به آن براي اقامه منكر دنبال ميکند؛

2 ـ توجه به فساد انگيزي اين دستگاه؛

3 ـ تدبير اقدامات متناسب در تقابل با سطوح مختلف منكر.

براي مثال تنها ايجاد پديدهاي در مقياس «انقلاب اسلامي» ميتواند بنيانهاي اين منكر مدرن را متزلزل كند نه اقدامات خرد. بايد با اصل دستگاه اقامه باطل و منكر درگير شد. مبارزه با دستگاه اقامه منکر سامان يافته و منظم، شامل مقابله با ارادة امم نار، ارزشها و عقلانيت، دانش، تكنولوژي، محصولات و ساختارهاي آن مي­شود.

اقتضائات امر به معروف و نهي از منكر در مقياس كنوني

ذكر اين نكته نيز ضروري است كه چنين امر به معروف و نهي از منكري فراتر يک از واجب كفايي بلكه يك واجب اجتماعي است. در واجب اجتماعي بايد مانند يك لشكر و به نحو مشاع يك كار بزرگ را انجام داد. نهي از منكر عبارت است از يك واجب اجتماعي بزرگ كه سطوحي دارد و هر سطح آن بر عهده جمعي است که تركيب فعل اين مجموعه منسجم، يک نهي از منكر اجتماعي را شکل ميدهد.

يکي از اصلي ترين مأموريت ها، پرده برداري از پوشش منكرات اصلي جهاني است. اين منكرات بايد در مقياس جهاني و از چند جهت معرفي شوند:

ـ سطوح منكر

ـ سطوح اقدامات عليه منکر

ـ الزامات اين نهي از منكر [که بار مسئوليت را افزايش ميدهد].

حاصل نهي از منكر و امر به معروف سيد الشهداء (عليه السلام) اصلاح امت است؛ «كنتم خير امت اخرجت للناس تأمرون بالمعروف و تنهون عن المنكر» تنها زماني خير و نيکي شامل حال جامعه جهاني مي شود كه اين امت مؤمن، اقدام به امر به معروف و نهي از منكر كند. نهي از منكر و امر به معروف مؤمنين، بهرهمندي از خير را براي همه‌ی مردم فراهم مي كند. اکنون نيز امت مؤمن مبدأ بيداري جامعه‌ی جهاني شده است. امروزه اين امر به معروف و نهي از منكر در مقياس يك انقلاب عظيم جهاني در درگيري با بساط كفر رخ داده است که مسئوليت و بار آن بر دوش طرفداران اسلام و مكتب اهل بيت (عليهم السلام) است اما برکات و اثر آن براي کل جامعه جهاني است.

چنين امر به معروف و نهي از منكري بستر احياء و اصلاح جامعه جهاني است. «انما خرجت لطلب الاصلاح في امت جدي اريد ان امر بالمعروف و انهي عن المنكر» اين اراده‌ی امر به معروف و نهي از منكر سيد الشهداء (عليه السلام) براي اصلاحي اساسي در امت است.

[1] ـ فألهمها فجورها و تقواها.

[2]ـ ليثيروا دفائن العقول

[3] ـ دعاي كميل.

حجت الاسلام والمسلمین سید محمد مهدی میرباقری همچنین در سومین شب از مراسم عزاداری دهه اول محرم الحرام، در مدرسه فیضیه قم سودای نظام مادي حاكم را جهاني كردن تمدن مادي عنوان کرد و افزود: تمدن مادی به دنبال ايجاد دگرگوني عميق و هويتي واحد بر محور ايدئولوژي و ارزش هاي تجدد است.

رئیس فرهنگستان علوم اسلامی در اشاره به آثار جهانی سازی تمدن مادی عنوان داشت: ثمرهی اين دستگاه اقامهی باطل، چيزي جز تبديل معروف به منكر و منكر به معروف نيست. به عبارت ديگر در فرآيند چنين اقامه ‌اي سرانجام ارزش هاي انبياء الهي حذف شده و يا در حوزه خصوصي محبوس مي گردند.

وی در ادامه این سلسله سخنرانی، تجدد را اقامه منکر در مقیاس جامعه جهانی عنوان کرد و در موضوع اقامه تاریخی منکر به بیان مطالبی پرداخت که در ادامه می آید:

تجدد، اقامه منكر در مقياس جامعه جهاني است

امروزه نظام مادي حاكم كه سوداي جهاني كردن تمدن مادي را در سر دارد، به دنبال ايجاد دگرگوني عميق و هويتي واحد بر محور ايدئولوژي و ارزش‌هاي تجدد است. ثمره‌ی اين دستگاه اقامه‌ی باطل، چيزي جز تبديل معروف به منكر و منكر به معروف نيست. به عبارت ديگر در فرآيند چنين اقامه‌اي، سرانجام ارزش‌هاي انبياء الهي حذف شده و يا در حوزه خصوصي محبوس مي شوند.

هنگامي كه سردرمداران تجدد در يك دهه گذشته، تقابل خود با دنياي اسلام را علني كردند، در دفاع از اقدام «بوش» به صورت رسمي و علني اعلام كردند كه اين جنگ كاملاً اخلاقي و با هدف گسترش ايدئولوژي آمريكايي است.

بي محابا اعلام مي‌كنند كه ايران مركز شرارت است و سپس بر نابودي نسل ملت ايران تصريح مي‌كنند. روشنفكران آمريكايي به صراحت اعلام كردند اگر ملت ايران بر اثرگذاری فرهنگ اسلام در روند تحولات جهان اصرار بورزند و آن را فراتر از يك خرده فرهنگ بدانند، مستحق جنگ و نابودي حتي از طريق بكارگيري سلاح هاي غير متعارف اتمي و بيولوژيك هستند؛

البته آنها نسبت به خرده فرهنگ ها و ارزش هاي تبعي از تساهل و تسامح سخن به ميان مي‌آورند، نه نسبت به فرهنگ‌ها و ارزش هاي فعال در صحنه برنامه ريزي اجتماعي.

«اقامه تاريخي» عمیق تر و گسترده‌تر از «اقامه اجتماعی»

«اقامه تاريخي» عميق‌تر و گسترده تر از اقامة اجتماعي، است. در اقامه تاريخي، يك انسان، يك جمع و يا اراده هايي، معطوف به تحول و معماري تاريخ اقدام مي كنند و به دنبال تغيير تاريخ اجتماعي بشر هستند. اين عده، دو گروه بيش نيستند؛ پرچمداران اصلي حق و پرچمداران اصلي باطل.

تنها كساني مي توانند تاريخ را معماري كنند كه ظرفيت آنها، ظرفيت فداكاري در شرايط كنوني براي بهره برداري در قرن هاي آينده است.

با توجه به اين نكته، مقياس اقامه‌ی معروف توسط سيد الشهداء (عليه السلام) چنين مقياسی است. بنابر روايات مأموريت سيد الشهداء (عیله السلام) داراي دو بخش است كه بخشي از آن در عاشورا محقق شده و بخش ديگر در دوره‌ی رجعت انجام خواهد شد.

آنان كه اقدامات تاريخي انجام مي‌دهند، داراي ظرفيت و شرح صدري در همين مقياس هستند. اصحاب سيد الشهداء مي دانند، همه و حتي سيد الشهداء (علیه اسلام) به شهادت مي رسند و ممكن است تا قرن ها اين مسير باطل ادامه پيدا كند اما با كمال فداكاري همه‌ی هستي خود را تقديم مي كنند. آنها از اينكه خون خود را فدا كنند تا قرن ها بعد، ديگران از اين فداكاري متنعم شوند، ذره‌اي نگران نيستند.

نبي اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) هنگامي كه از كنار كعبه قيام كردند و مردم را در شرايط سخت آن به توحيد دعوت کردند، در پي تغيير همه‌ی تاريخ و جهان بودند. حضرت از همان ابتدا اعلام كردند كه خاتم الانبيا هستند و دين اسلام هم دين خاتم و براي همه بشريت است. قرآن نيز در آيات گوناگون بر اين نكته تأكيد مي كند[1] ايشان با قاطعيت و صراحت اعلام مي كنند كه همة عالم را خواهندگرفت و اقدامشان به نتيجه خواهد رسيد. «يريدون أن يطفئوا نور الله بأفواههم ويأبى الله إلا أن يتم نوره ولو كره الكافرون»

اين امر را در مراحلي خداوند متعال چنين تضمين مي كند؛ «الیوم یئس الذین کفروا من‏ دینکم فلا تخشوهم و اخشون» حضرت به تنهايي اعلام مي كنند كه قصد دارند عالم را دگرگون و توحيد را در قلوب و ارواح و افكار و رفتار اقامه كنند. تا آنجا كه همه‌ی جامعه جهاني حول امام معصوم (علیه السلام) مشغول سجده باشند؛ «حتي تكون اعمالي و اواردي كلها ورداً واحداً و حالي في خدمتك سرمدا» همچون عصر ظهور كه همه در آن «في صلاتهم دائمون» هستند. گويا همه بر محور امام زمان (علیه السلام) يك نماز جماعت مي خوانند و در حال سجده تام هستند.

چه آنكه اكنون نيز بر محور حضرت هويت اسلامي مسلمانان، احيا شده است و كل ثمرات و آثار تمدن مادي در قرون گذشته را به چالش كشيده است.

اقامه منكر در مقياس تاريخ، فعل عده ‌ای مانند ابلیس است

در نقطه‌ی مقابل انبيا، موضوع فعل عده‌اي مانند ابليس، اقامه‌ی تاريخي منكر است همان كه از افقي فراتر به زندگي بشر نظاره مي كند و مي گويد: «لاغوينّهم اجمعين» چنين موجودي در مقابل حضرت مي‌ايستد و مي‌گويد اجازه نمي دهم حتي يك نفر نجات پيدا كند؛ يا من بايد محور شوم و يا همه را با خود جهنمي مي كنم.

البته در اين بين شياطين انسي هم وجود دارند؛ «وكذالك جعلنا لكل نبي عدواً شياطين الانس و الجن». شيطان انسي نبي اكرم (صلي الله عليه و آله) شيطاني است كه تاريخي فكر مي كند و مي گويد «النار و الالعار»؛ چرا كه تاريخي مي انديشد و به دنبال تغيير تاريخ است.

دليل لعن ابدي عده‌اي در زيارت عاشورا نيز اين است كه اين عده پرچمداران تاريخي باطل هستند. شمر، يك پرچمدار تاريخ است كه همواره بايد او را لعن كرد. هيچ كس را نمي توان جايگزين شمر و امثال او كرد. چرا كه كساني مانند شمر تاريخي عمل كرده‌اند. همان گونه كه امام حسين (عليه السلام) تاريخي اقدام كردند به همين دليل تا ابد مستحق سلام و صلوات هستند و دشمنان ايشان الي الابد مستحق لعن. همان گونه كه نبي اكرم «والشمس و ضحي ها»؛ خورشيدي هستند كه همه‌ی كاينات را روشن مي كند آن سو هم «و الليل اذا يغشي» و «والليل اذا يسراً» است. اگر اين طرف «مَثَل نور» است، آن طرف «او كظلمات في بحر لجي يغشاه موج من فوقه موج». به عبارت ديگر اقامه تاريخي در اين مقياس واقع مي شود. «اقامه معروف» در مقیاس تاریخ، فعل امام است.

از اين رو، امر به معروف و اقامه‌ی معروف در مقياس تاريخ، فعل امام (علیه السلام) است. تشخيص آن هم كار امام تاريخ است. اين سيد الشهداء (عیله السلام) است كه مي داند در كدام مرحله بايد عاشورا به‌پا كرد. امام باقر (عليه السلام) است كه مي داند در كدام مرحله بايد نهضت عظيم فرهنگي در مقابل دستگاه شياطين ايجاد كرد. از سويي كساني كه در دستگاه ابليس در برابر معصومين ايستادند نيز افراد ساده اي نبودند. كسي كه در مقابل نهضت فرهنگي ائمه (عليهم السلام) مركزي همچون بيت الحكمه ايجاد مي كند يك آدم معمولي نيست.

بنابر اين پرچمداران و اقامه كنندگان تاريخي حق يا باطل، كساني هستند كه سه ويژگي بارز دارند كه عبارتنداز:

مقاومت و ايستادگي

تدبير و عقلانيت

برنامه ريزي و اقدام

مراتب معروف و منكر

وجود سه حقيقت «شريعت، ولايت، الوهيت» در اسلام غير قابل انكار است. احكامي مانند حج، صلاه، صوم و ... معروف و خير هستند و محرمات نيز منكرند. اما معروف و منكر حقيقي غير از اين است. لايه باطني‌تر معروف و منكر، به ترتيب «ولايت» و «الوهيت» است. دين در قوس نزول، [به ترتيب] الوهيت الهي است كه در يك مرحله از طريق ولايت و در مرحله نازل‌تر از مجراي شريعت در عالم محقق مي‌شود.

در قوس صعود نيز دينداري شامل تشرّع به شريعت، تولّي به ولايت و در نهايت تألّه به الوهيت است. از اين رو معروف، مراتبي دارد؛ شريعت مرتبه نازل معروف است و مرتبه كامل آن ولايت و تسليم در برابر ولايت حقه است. «ان الدّين عند الله الاسلام»؛ روايت ذيل اين آيه مي فرمايند؛ «التسليم لعلّي في ولايته». چه آنكه باطن تولّي، سجده بر خداوند متعال است. به عبارت ديگر از طريق تعظيم اولياء خدا و تحمل ولايت آنها، حقيقت توحيد تحمّل مي شود. امر خداوند متعال به سجده ملائكه در برابر آدم، امتحان ملائكه به توحيد بود. در حقيقت امتحان به توحيد از طريق تواضع در برابر خليفه الله و صاحب اسماء حسنا واقع مي شود. چه آنكه عالم ملكوت و بالاتر از آن، جبروت عالم نيز در برابر نبي اكرم تعظيم مي كنند.

بنابر این با توجه به مراتب معروف و منكر، ممكن است ارتكاب و يا اقامه منكر و معروف، در حد شريعت و مناسك باشد. به دروغ، لباس صدق مي پوشانند. اما گاهي ارتكاب و اقامه معروف و يا منكر در مقياس ولايت و اولوهيت محقق مي شود. باطن ولايت ائمه جور، استكبار علي الله و عداوت با خداوند است؛ چنانكه اميرالمؤمنين در توصيف ابليس مي‌فرمايند: او «عدو الله، امام المتعصبين و سلف المستكبرين» است. باطن تولّي به ولايت نبي اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) و اميرالمؤمنين (عليه السلام) نيز، عين سجده است؛ همة مراتب وجودي حضرت، سجده در مقابل خداي متعال است. «اشهد انّ محمداً عبده و رسوله» ؛ «ادّب نبيه علي محبته فقال: انّك لعلي خلق عظيم» در شاكله در مرتبه محبت است؛ يعني شاكله اش شاكله محبت است. لذا «لا حبيب الا هو و اهله»

مقياس اقامه معروف و نهی از منكر سيد الشهداء (علیه السلام)

موضوع نهي از منكر سيد الشهداء عليه السلام اقامه، اشاعه و ارتكاب مناسك و ولايت باطل و پرستش دنيا در مقياس تاريخ است. آنچه حضرت به عنوان معروف در پي اقامه آن هستند، اقامه، اشاعه و اقدام بر خير و معروف در سطوح شريعت، ولايت و الوهيت در مقياس تاريخ است. آنچه امروز از آثار قيام خونين سيد الشهداء در تقابل با دستگاه ابليس برپا شده است آغاز و سپيده سحر حكومت حقه است.

[1]ـ «انا ارسلناك كافه للناس». «هو الذي ارسل رسوله بالهدي و دين الحق ليظهره علي الدين كله».